ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ
•    Γενικά
    Η οστεοαρθρίτιδα είναι συνήθης πάθηση των αρθρώσεων. Είναι περισσότερο συνήθης στις μεγαλύτερες ηλικίες. Το γόνατο είναι η πλεόν συχνή εντόπιση ενώ το ισχίο ακολουθεί. Η πάθηση αυτών των δύο αρθρώσεων προσβάλλει περίπου το 10-25% των ατόμων άνω των 65 ετών. Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια πάθηση των αρθρώσεων, στην οποία παρατηρείται προοδευτική μαλάκυνση του αρθρικού χόνδρου, απώλεια δηλαδή της φυσιολογικής του σκληρότητας, η οποία συνοδεύεται από ανάπτυξη νέου οστού και χόνδρου στις παρυφές των αρθρώσεων, που ονομάζονται οστεόφυτα, καθώς και από ρίκνωση του αρθρικού θυλάκου. Αυτές οι αλλοιώσεις είναι αποτέλεσμα μίας ποικιλίας διαταραχών που προδιαθέτουν σε μηχανική αστοχία του υαλοειδούς αρθρικού χόνδρου. Η οστεοαρθρίτιδα ονομάζεται πρωτοπαθής όταν δεν υπάρχει κάποια εμφανής αιτία δημιουργίας και δευτεροπαθής όταν είναι το επακόλουθο μιας άλλης πάθησης. Γενικά η οστεοαρθρίτιδα είναι μια πάθηση της τρίτης ηλικίας, αλλά μπορεί να αναπτυχθεί και σε νέους ασθενείς, εάν τραυματισθεί ο χόνδρος (δευτεροπαθής) ή δεχθεί ανώμαλες εφαρμογές φορτίων επί μακρόν. Είναι περισσότερο συχνή σε ορισμένες αρθρώσεις (ισχίο, γόνατο, σπονδυλική στήλη), απ’ότι σε άλλες αρθρώσεις (ποδοκνημική, αγκώνας).

•    Παθογένεια
    Στη παθογένεια της οστεοαρθρίτιδας συμμετέχουν πολλοί παράγοντες: γενετική προδιάθεση, μεταβολικές και ορμονικές επιδράσεις στο χόνδρο, βαθμός καταπόνησης των αρθρώσεων, τοπικές μηχανικές φορτίσεις, προϋπάρχουσα αρθρίτιδα και τραυματικές κακώσεις του χόνδρου. Το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό της οστεοαρθρίτιδας είναι, ότι η συχνότητα της αυξάνει με την ηλικία. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι μία πάθηση του γήρατος, δείχνει όμως ότι η οστεοαρθρίτιδα απαιτεί πολλά χρόνια για να εκδηλωθεί. Το βέβαιο είναι ότι υπάρχει μια φυσιολογική γήρανση του χόνδρου, η οποία συνίσταται σε διάσπαση της επιφάνειας του και σχηματισμό ινιδίων, καθώς και σε μείωση της κυτταροβρίθειάς του και ελάττωση της περιεκτικότητας σε πρωτεογλυκάνες της θεμέλιας ουσίας. Οι παραπάνω μεταβολές έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια της ελαστικότητας του χόνδρου με μία συνακόλουθη ελάττωση στην ικανότητα αντοχής σε φορτία.

•    Παθολογική Ανατομία
    Τα κύρια παθολογοανατομικά χαρακτηριστικά της οστεοαρθρίτιδας είναι 1.η προοδευτική καταστροφή του χόνδρου, 2.η δημιουργία υποχόνδριων κύστεων, 3.η σκλήρυνση του παρακείμενου υποχονδρίου οστού, 4.η ανάπτυξη οστεοφύτων και τέλος 5.η ίνωση και ρίκνωση του θυλάκου.

•    Κλινική Εικόνα
    Η κλινική εικόνα της οστεοαρθρίτιδας είναι χαρακτηριστική και εμφανίζεται σε ασθενείς που έχουν υπερβεί την μέση ηλικία. Ο πόνος είναι το κύριο σύμπτωμα Αρχικά εμφανίζεται μόνο στην μεγάλη καταπόνηση της άρθρωσης που πάσχει, ενώ με την πρόοδο της νόσου εμφανίζεται πόνος σε μικρή καταπόνηση και σε προχωρημένα στάδια στην ανάπαυση. Στα τελικά στάδια υπάρχει νυκτερινός πόνος, οπότε ο ασθενής αδυνατεί να βρει μία θέση που να τον ανακουφίζει. Άλλα συμπτώματα είναι η δυσκαμψία, η διόγκωση και συλλογή παθολογικού αρθρικού υγρού στην άρθρωση, η παραμόρφωση και διαταραχή του άξονα της άρθρωσης. Τα κύρια στοιχεία που ταλαιπωρούν τον ασθενή, εκτός του πόνου, είναι η διαταραχή της λειτουργικότητας της άρθρωσης (π.χ. χωλότητα, δυσκολία με της σκάλες, περιορισμός απόστασης βάδισης, προοδευτική ανικανότητα να εκπληρώνει της καθημερινές δραστηριότητες) και ο περιορισμός της κινητικότητας της άρθρωσης (π.χ. δυσκολία να καθίσει). Τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας έχουν χαρακτηριστικά ένα διαλείποντα χαρακτήρα με περιόδους ύφεσης, που μπορεί να διαρκέσουν μήνες ή σπανιότερα και χρόνια.

•    Εργαστηρικές Εξετάσεις
    Η διάγνωση μπορεί να τεθεί με ασφάλεια από την κλινική εικόνα και τον ακτινολογικό έλεγχο. Οι απλές ακτινογραφίες είναι τόσο χαρακτηριστικές, ώστε καθιστούν άχρηστες πιο ειδικές εξετάσεις. Τα κύρια ακτινολογικά ευρήματα είναι: 1.ασύμμετρη στένωση του μεσαρθρίου διαστήματος, 2.σκλήρυνση του υποχονδρίου οστού κάτω από τον εκφυλισμένο χόνδρο, 3.υποχόνδιες κύστεις οστού, 4.οστεόφυτα στα χείλη της άρθρωσης.

Dr.med. Γεώργιος Δ. Βαλάσης, MSc
Ορθοπαιδικός Χειρουργός